Wachttijd fistel bij de anus (anale fistel): bij andere ziekenhuizen meestal 34 dagen, bij Tulp Medisch Centrum 1 dag

Wanneer kunt u via ons een aanvraag doen?

Uw huisarts heeft vastgesteld dat u waarschijnlijk een anale fistel heeft (een gaatje naast de anus waar steeds pus of vocht uit komt, vaak na een abces) en verwijst u naar de chirurg; of u staat al op een wachtlijst voor de polikliniek proctologie of voor een fisteloperatie, en u wilt eerder geholpen worden.

Heeft u een verwijzing, of staat u al op een wachtlijst, dan kunt u via WachttijdZorg een aanvraag doen bij Tulp Medisch Centrum. Hoe lang u al klachten heeft en wat u al heeft geprobeerd, maakt daarvoor niet uit: dat heeft uw arts bij de verwijzing afgewogen.

Het kan zijn dat u eerst een andere stap moet zetten. Bijvoorbeeld als:

• u nu een abces heeft: koorts, of een warme, dikke, steeds pijnlijkere zwelling naast de anus. Een abces moet snel worden opengemaakt; dat is acute zorg en past niet bij een wachtlijst. Bel dezelfde dag uw huisarts of de huisartsenpost. Blijft er daarna een gaatje dat blijft lopen, dan kan een fistel later gepland worden behandeld.
• u de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa heeft: een fistel bij Crohn wordt anders behandeld, vaak met medicijnen en samen met een MDL-arts, en hoort in het ziekenhuis waar u al onder behandeling bent.
• er lucht, ontlasting of pus uit de vagina komt: dat kan een fistel tussen endeldarm en vagina zijn; die hoort in een ziekenhuis met een gespecialiseerd team.
• uw fistel al twee of meer keer is geopereerd en steeds is teruggekomen, of er meerdere gangetjes zijn: dan is de fistel waarschijnlijk ingewikkeld, en hoort de behandeling vaak bij een ziekenhuis met veel ervaring in fistels. Bespreek met uw huisarts waar u het best terechtkunt.
• het gaatje niet naast de anus maar hoger zit, in de bilnaad richting het stuitje: dat is meestal een haarnestcyste (sinus pilonidalis), geen anale fistel; dat is een andere behandeling.
• u steeds terugkerende ontstoken bulten en gaatjes in de liezen, oksels of billen heeft: dat past eerder bij hidradenitis suppurativa, waarvoor u bij de dermatoloog hoort.
• u bloed verliest bij de ontlasting en er nog niet is gekeken waar het vandaan komt, of uw ontlastingspatroon is veranderd, of u zonder reden afvalt: ga eerst naar uw huisarts, zeker als u ouder bent dan 50.
• u zwanger bent: een fisteloperatie wordt dan meestal uitgesteld tot na de bevalling; een abces wordt wel behandeld. Bespreek met uw huisarts of verloskundige wat nu nodig is.

Wat is een anale fistel?

Een anale fistel (perianale fistel) is een gangetje tussen de binnenkant van het anaalkanaal en de huid naast de anus. Meestal ontstaat hij na een abces. De typische klacht is een klein gaatje naast de anus waar steeds pus, bloed of vocht uit komt, soms met pijn en zwelling als het gangetje verstopt raakt.

Hoe hij ontstaat. In de wand van het anaalkanaal zitten kleine kliertjes. Raakt zo'n kliertje ontstoken, dan kan er een abces ontstaan: een ophoping van pus naast de anus. Dat abces breekt vanzelf door of wordt opengemaakt. Bij een deel van de mensen blijft daarna een gangetje over van het kliertje binnen naar de huid buiten: de fistel.

Klachten. Een gaatje of puistje naast de anus dat steeds openbreekt; vlekken van pus of bloed in het ondergoed; jeuk en een geïrriteerde huid; en af en toe een pijnlijke zwelling, soms met koorts, die minder wordt zodra hij weer gaat lopen. Veel mensen hebben al een of meer abcessen gehad.

Laag of hoog. Het belangrijkste verschil voor de behandeling is hoe het gangetje ten opzichte van de sluitspier loopt. Een lage fistel loopt door weinig of geen sluitspier; die kan meestal worden opengelegd. Een hoge fistel loopt door een groot deel van de sluitspier; dan is openleggen te riskant voor de controle over de ontlasting, en kiest de chirurg een techniek die de sluitspier spaart. De meeste fistels zijn laag.

Gaat een fistel vanzelf over? Zelden. Het gangetje heeft een eigen wand, en zolang de binnenkant open is, blijft het lopen of komen er nieuwe abcessen. Antibiotica helpen tijdelijk bij een ontsteking, maar sluiten de fistel niet. Daarom is de behandeling bijna altijd een operatie.

Fistel, abces, aambei of kloofje? Een abces is een acute, pijnlijke ophoping van pus; een fistel is het gangetje dat daarna kan overblijven. Aambeien geven vooral helderrood bloed en een bultje; een kloofje (fissuur) een scherpe pijn bij de ontlasting. Een fistel herkent u vooral aan de afscheiding uit een gaatje naast de anus. Over aambeien → · Over de anale fissuur →

Hoe wordt een anale fistel behandeld?

Een anale fistel wordt geopereerd. Welke operatie, hangt af van hoe hoog het gangetje door de sluitspier loopt: een lage fistel wordt opengelegd, een hoge fistel krijgt eerst een draadje en daarna een operatie die de sluitspier spaart. Het doel is steeds hetzelfde: de fistel dicht, met zo min mogelijk risico voor de controle over de ontlasting.

Het consult. De chirurg vraagt naar uw klachten, eerdere abcessen, operaties en bevallingen, en onderzoekt de anus: kijken, voelen met een vinger, en vaak met een kort kijkbuisje. Soms is het gaatje aan de buitenkant goed te zien, maar de binnenopening niet. U hoeft niet nuchter te zijn of te laxeren.

Een MRI of echo. Bij een fistel die hoog lijkt te lopen, die terugkwam na een eerdere operatie, of waarbij het verloop niet duidelijk is, laat de chirurg eerst een MRI van het bekken maken, of een echo via de anus. Daarop is te zien hoe het gangetje door de sluitspier loopt en of er zijtakken zijn. Bij een duidelijk lage fistel is dat meestal niet nodig.

Vier operaties, van eenvoudig naar sluitspiersparend:

Daarnaast bestaan nieuwere technieken, zoals een laser in het gangetje, een plug of lijm. Ze sparen de sluitspier, maar de fistel komt er vaker na terug, en de uitkomsten verschillen sterk per onderzoek.

Waarom niet elke fistel meteen openleggen? Omdat openleggen de sluitspier deels doorneemt. Bij een lage fistel is dat een klein stukje en geeft het de grootste kans op genezing. Bij een hoge fistel zou het een groot deel van de sluitspier zijn, met een reële kans dat u daarna minder controle over winden of ontlasting heeft. Dan kiest de chirurg eerst een draadje en daarna een techniek die de sluitspier heel laat, ook al komt de fistel daarna vaker terug. Hoe die afweging voor u uitvalt, hangt af van hoe de fistel loopt, en of uw sluitspier al eerder verzwakt is, door een bevalling of een eerdere operatie. Dat bespreekt u bij het consult.

Waarom soms twee operaties? Een draadje laat de ontsteking eerst tot rust komen en houdt het gangetje open, zodat er geen nieuw abces ontstaat. Na zes weken tot een paar maanden is het gangetje rustig genoeg voor de operatie die het moet sluiten. Soms blijft een draadje langer zitten, als de fistel daarmee weinig klachten geeft.

De dag van de operatie. U komt nuchter. De operatie duurt meestal twintig minuten tot een uur, afhankelijk van de techniek. Daarna gaat u naar huis. Bij een ruggenprik pas nadat u geplast heeft. U mag niet zelf rijden, dus iemand moet u ophalen.

Hoe lang duurt het herstel na een fisteloperatie?

Na een fisteloperatie gaat u dezelfde dag naar huis. De pijn is meestal na enkele dagen tot een week goed te doen. Na openleggen blijft een open wondje over dat vier tot acht weken nodig heeft om dicht te groeien, soms langer. Zittend werk kan meestal na enkele dagen tot een week.

De wond verzorgen. Een open wond na een fisteloperatie hoort open te blijven; hij geneest van binnenuit. Wat helpt:

• twee tot drie keer per dag, en na elke ontlasting, de wond spoelen met lauw water onder de douche;
• een gaasje of inlegkruisje voor het vocht en het bloed, dat de eerste weken normaal is;
• pijnstillers op vaste tijden, niet pas als de pijn erg wordt;
• een middel dat de ontlasting zacht houdt, plus veel drinken en vezels; niet persen.

Met een draadje. Het draadje merkt u, maar het doet meestal geen pijn. Er blijft wat vocht uit komen; een inlegkruisje vangt dat op. U kunt ermee douchen, werken en sporten. Trek er niet aan.

Richttijden. Ze verschillen per persoon en per operatie; de chirurg geeft u het advies dat bij u past.

Wat zijn de risico's van een fisteloperatie?

Het belangrijkste risico is dat de fistel terugkomt; dan is een nieuwe operatie nodig. Het risico waar de keuze om draait, is minder controle over winden of ontlasting, omdat de fistel door de sluitspier loopt. Hoe hoger de fistel, hoe groter dat risico bij openleggen, en daarom kiest de chirurg dan een techniek die de sluitspier spaart. Ernstige complicaties zijn zeldzaam.

• De fistel komt terug of geneest niet. Na openleggen van een lage fistel het minst; na een flap, een LIFT of een nieuwere techniek vaker. Soms is een tweede of derde operatie nodig.
• Minder controle over winden of ontlasting. Vooral na openleggen van een fistel die door een groter deel van de sluitspier loopt, en bij mensen van wie de sluitspier al verzwakt is. Meestal gaat het om winden of dunne ontlasting.
• Een nieuw abces, als het gangetje zich weer sluit voordat het van binnenuit genezen is.
• Nabloeding, meestal gering.
• Trage wondgenezing, vooral bij een grote open wond.

Waar u behandeld wordt

Tulp Medisch Centrum is een zelfstandige kliniek in Zwijndrecht met een eigen polikliniek proctologie: aambeien, anale kloofjes, fistels en huidflapjes. Tulp Medisch Centrum heeft het keurmerk van Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN-ledenlijst).

Meer over Tulp Medisch Centrum →