Waarom duurt het zo lang voordat u aan de beurt bent?

Wat zijn de oorzaken van lange wachttijden?

Volgens de NZa is er niet één oorzaak. Drie dingen komen steeds terug.

1. Er zijn te weinig zorgprofessionals. De NZa schrijft in Stand van de zorg 2025: "Tegelijkertijd is er een tekort aan zorgpersoneel en dus schaarste in het aanbod van acute zorg." Voor de medisch-specialistische zorg, de zorg in ziekenhuizen en zelfstandige klinieken, noemt de NZa dezelfde druk: schaarste, toenemende wachtlijsten en hogere werkdruk.

2. De zorgvraag groeit. De vraag naar zorg stijgt "onder andere door de bevolkingsgroei, vergrijzing en een toename in de complexiteit van zorg" (NZa, Stand van de zorg 2025). Meer mensen hebben dus ook een behandeling nodig, terwijl het aantal medewerkers niet in hetzelfde tempo groeit.

3. Acute zorg gaat voor. Een ziekenhuis kiest niet wie er mag wachten: wie acuut zorg nodig heeft, gaat voor. De NZa wil voorkomen dat niet-acute zorg moet wijken voor acute zorg, waardoor de wachtlijsten voor niet-acute zorg oplopen. Een operatie die u kunt plannen, kan dan later aan de beurt komen.

Waar u wacht, speelt dus ook een rol: elke zorginstelling heeft een eigen mix van acute en planbare zorg en een eigen bezetting. Hoe dat uitpakt voor een ziekenhuis tegenover een zelfstandige kliniek leest u op Ziekenhuis of zelfstandige kliniek: wat is het verschil?.

Hoe lang is te lang? De Treeknorm als maat

De treeknorm is de langste wachttijd die zorgaanbieders en zorgverzekeraars samen hebben afgesproken. Voor ziekenhuiszorg is dat 4 weken voor het eerste polikliniekbezoek en 7 weken voor de behandeling. Het is een afspraak en geen wet.

De NZa publiceert de wachttijd per zorginstelling en per behandeling. Zo ziet het eruit voor drie veel aangevraagde operaties:

De wachttijden in de tabel zijn in dagen, weekenden meegeteld (NZa, peildatum 10 november 2026). De norm voor een behandeling is 7 weken, 49 dagen.

Het verschil tussen zorginstellingen is groot: bij een liesbreuk loopt het van 3 tot 330 dagen. Daarom is de wachttijd van uw eigen ziekenhuis de wachttijd die telt. Dat vindt u op de pagina van uw behandeling, per ziekenhuis, met de bron en de datum erbij.

Mag ik rustig wachten, en wanneer bel ik mijn huisarts?

Meestal wel. Een operatie die u kunt plannen, is niet acuut: de wachttijd is geen teken dat uw klacht kan blijven liggen, maar ook niet dat u zich zorgen hoeft te maken. Maar wachten betekent niet dat u alles zelf moet oplossen. Neem contact op met uw huisarts of het ziekenhuis waar u op de wachtlijst staat als:

• uw klacht merkbaar erger wordt, bijvoorbeeld meer pijn of een zwelling die niet meer terugzakt;
• u nieuwe klachten krijgt, zoals koorts, uitval van kracht of gevoel, of problemen met plassen of met de ontlasting;
• u door de klacht niet meer kunt werken of uw dagelijkse bezigheden niet meer kunt doen.

Bij plotselinge, ernstige klachten belt u 112 of de huisartsenpost.

Wat het wachten voor uw klacht betekent, verschilt per ingreep. Dat leest u op de pagina van uw behandeling, bij Wat kunt u verwachten?.

Wat kunt u doen als u te lang moet wachten?

U kiest zelf waar u wordt behandeld. Twee manieren om eerder aan de beurt te komen:

1. Kijk wat de wachttijd per ziekenhuis is. Op de pagina van uw behandeling ziet u de wachttijd bij elk ziekenhuis en elke zelfstandige kliniek, met de bron en de datum erbij.
2. Laat uw behandeling in een andere zorginstelling doen. Staat u al op een wachtlijst, dan heeft u al een verwijzing, en die mag mee. Uw huisarts stuurt hem via ZorgDomein door. Hoe dat gaat → Wij sturen aanvragen door naar onze aangesloten zelfstandige klinieken, nu Tulp Medisch Centrum in Zwijndrecht en Flexclinics in Utrecht. Meer over de klinieken → Hoe lang u er wacht, leest u per behandeling op de pagina van uw behandeling.

Medisch gelezen door Jan Timmerman, anesthesioloog, BIG 59024296401 op 1 november 2026.

Veelgestelde vragen over lange wachttijden