Wachttijd nekherniaoperatie: bij andere ziekenhuizen meestal 53 dagen, bij Flexclinics 10

Wanneer kunt u via ons een aanvraag doen?

U komt hier als u bent verwezen naar een specialist, als een specialist u een operatie heeft geadviseerd, of als u er al voor op een wachtlijst staat. Daarbij geldt meestal:

• Op een MRI is een hernia in uw nek gezien die past bij uw klachten.
• U heeft al weken uitstralende pijn in uw schouder, arm of hand ondanks pijnstilling en fysiotherapie.

Een MRI of aanhoudende pijn alleen is nog geen reden om te opereren: de specialist beslist of een operatie zinvol is.

Heeft u een verwijzing, of staat u al op een wachtlijst, dan kunt u via WachttijdZorg een aanvraag doen bij Flexclinics. Hoe lang u al klachten heeft en wat u al heeft geprobeerd, maakt daarvoor niet uit: dat heeft uw arts bij de verwijzing afgewogen.

Het kan zijn dat u eerst een andere stap moet zetten. Bijvoorbeeld als:

• u onvast of stijf loopt, u moeite heeft gekregen met fijne handbewegingen (knopen dichtmaken, schrijven), of u nieuwe problemen met plassen of ontlasting heeft. Dat kunnen tekenen zijn dat de hernia op het ruggenmerg drukt (myelopathie) en dat is geen kwestie van wachten: ga dezelfde dag naar de huisarts of de huisartsenpost.
• de kracht in uw arm of hand snel afneemt (u laat dingen vallen, u kunt uw arm niet meer optillen of strekken): bel dan ook dezelfde dag uw huisarts; hoe langer een zenuw bekneld blijft, hoe kleiner de kans op volledig herstel.
• u nekpijn zonder uitstraling in uw arm heeft: een nekherniaoperatie neemt de druk van de zenuw weg en helpt tegen de armpijn; tegen nekpijn zelf helpt hij minder voorspelbaar. Ga naar uw huisarts.
• u pijn in uw arm heeft maar nog geen MRI en geen diagnose: ga eerst naar uw huisarts; die beoordeelt of het een nekhernia is (schouderklachten en een beknelde zenuw in de pols of elleboog lijken erop) en verwijst u als dat nodig is. Wij vervangen die stap niet.
• u nog geen verwijzing heeft en uw klachten korter dan zes weken bestaan: dan is de kans nog groot dat het vanzelf overgaat, en adviseert vrijwel elke arts om nog even af te wachten met pijnstilling en in beweging blijven. Heeft uw arts u al verwezen, dan geldt dit niet.
• uw hernia in de onderrug zit, met uitstraling naar het been: dat is een andere operatie. Lees verder bij rughernia →.
• bij u een vernauwing van het wervelkanaal in de nek (cervicale stenose) is vastgesteld, vaak met klachten in beide armen of benen: ook dat doet Flexclinics. Kijk dan bij cervicale stenose →.
• bij u hernia's op meer dan twee niveaus zitten, u al eerder aan uw nek bent geopereerd (recidief of een niveau ernaast), of er meerdere wervels moeten worden vastgezet.
• uw gezondheid kwetsbaar is: een ernstige hart- of longziekte, dialyse, of u bent onlangs opgenomen geweest. Een zelfstandige kliniek heeft geen intensive care en beoordeelt bij het consult of u daar veilig geopereerd kunt worden. Bij een operatie via de voorkant van de hals weegt dat zwaarder dan bij een rugoperatie, omdat een nabloeding in de hals de ademhaling kan bedreigen; daarom blijft u na de operatie in elk geval de eerste uren onder toezicht. Is het niet veilig, dan hoort u dat daar en blijft uw plek in het ziekenhuis gewoon staan.

Wat is een nekhernia, en wanneer wordt hij geopereerd?

Een nekhernia is een uitstulping van een tussenwervelschijf in de nek die op een zenuwwortel drukt. De tussenwervelschijf is de schokdemper tussen twee wervels: een taaie buitenring met een zachte kern. Scheurt de ring, dan puilt de kern uit en knelt hij de zenuw die vlak daarnaast naar de arm loopt. De pijn zit daarom vooral in de schouder, arm of hand, niet alleen in de nek. Artsen noemen dit een cervicaal radiculair syndroom (CRS) of een cervicale hernia nuclei pulposi.

Waar en bij wie. De meeste nekhernia's zitten onderin de nek, tussen de vijfde en zesde of tussen de zesde en zevende halswervel; welke zenuw bekneld zit, bepaalt waar in de arm de pijn en de tintelingen zitten (duim, middelvinger of pink). De meeste mensen die er last van krijgen zijn tussen de veertig en zestig, iets ouder dan bij een rughernia. Vaak is er geen duidelijke aanleiding; de schijf was al aan het verzwakken. Bij ouderen is het vaker slijtage van de schijf en de gewrichtjes (een benige vernauwing) dan een echte uitstulping; de klachten zijn hetzelfde, de operatie ook.

Klachten. Een scherpe, trekkende of brandende pijn vanuit de nek over de schouder en langs de arm, vaak tot in de vingers, meestal aan één kant. Het hoofd achterover buigen of naar de pijnlijke kant draaien maakt de pijn erger; de arm op het hoofd leggen verlicht hem vaak. Tintelingen of een doof gevoel in een deel van de arm of in bepaalde vingers. Soms minder kracht: de arm die niet goed buigt of strekt, een zwakke duim of pink. Nekpijn zelf is er meestal ook, maar de armpijn is de reden dat mensen geopereerd willen worden.

Het beloop zonder operatie. Dit is het belangrijkste dat u over een nekhernia moet weten: bij de meeste mensen wordt de armpijn binnen enkele weken tot drie maanden vanzelf minder, omdat het lichaam de uitstulping opruimt en de zenuw tot rust komt. Het advies is daarom eerst afwachten: pijnstilling volgens een vast schema, in beweging blijven, zo nodig fysiotherapie, soms een zachte halskraag voor korte tijd om de pijn te dempen. Bedrust helpt niet.

Wanneer opereren. Een operatie is aan de orde als de armpijn na zes tot twaalf weken afwachten niet genoeg is afgenomen en de MRI een hernia laat zien op het niveau dat bij uw klachten past. Sneller, of direct, als de kracht in de arm snel afneemt of als er tekenen zijn dat het ruggenmerg in de knel zit (zie hierboven). Een operatie is bij een nekhernia bijna nooit de enige optie; het is een keuze tussen sneller van de pijn af zijn of nog langer afwachten. U beslist samen met de chirurg.

Wat een operatie wel en niet oplevert. Bij ruim acht van de tien mensen is de armpijn na de operatie weg of veel minder. Of geopereerde mensen er na een jaar beter aan toe zijn dan mensen die afwachtten, is bij de nek minder goed onderzocht dan bij de rug; er is geen Nederlandse studie zoals de Leidse herniastudie voor de rug. Wat wel vaststaat: de operatie neemt de pijn sneller weg dan afwachten. Dat is precies waarom de wachttijd bij een nekhernia zo zwaar telt: wie op een lijst staat, wacht met de pijn waarvoor hij geopereerd wil worden.

Een wortelblokkade als tussenstap. Een injectie met een ontstekingsremmer bij de beknelde zenuwwortel kan de pijn tijdelijk verminderen en zo de weken tot herstel overbrugbaar maken. Bij de nek wordt hij terughoudender toegepast dan bij de rug, omdat de bloedvaten naar het ruggenmerg er dichtbij lopen. Het is geen genezing van de hernia.

Hoe gaat een nekherniaoperatie?

Het consult. De wervelkolomchirurg onderzoekt uw nek, arm en hand (kracht, gevoel, reflexen, de bewegingen van het hoofd die de pijn oproepen) en legt de MRI naast uw klachten. Passen die bij elkaar, dan bespreekt u welke operatie bij u past en wanneer het kan. Neem een overzicht van uw medicijnen mee; bloedverdunners moeten tijdelijk worden gestopt of aangepast. De anesthesioloog spreekt u vóór de operatie apart; die vraagt naar uw gezondheid en legt de verdoving uit.

Narcose. Een nekherniaoperatie gebeurt altijd onder algehele narcose.

De ingreep. Er zijn twee wegen naar een nekhernia: via de voorkant van de hals, langs slokdarm en luchtpijp, of via de achterkant van de nek. Via de voorkant wordt de hele tussenwervelschijf verwijderd en de ruimte opgevuld; via de achterkant wordt alleen de uitgang van de zenuw ruimer gemaakt en blijft de schijf zitten. Welke weg de chirurg kiest hangt af van waar de hernia precies zit en van uw nek.

De dag zelf. U komt nuchter. De operatie duurt rond één uur. Een halskraag is meestal niet nodig. De armpijn is vaak direct minder. Na een operatie via de voorkant doet de keel pijn bij het slikken en kan uw stem hees zijn, doordat slokdarm en luchtpijp tijdens de operatie opzij zijn gehouden. Na een operatie via de achterkant heeft u daar geen last van, maar doet de nek de eerste weken meer pijn, doordat de nekspieren voor de operatie opzij zijn geschoven. U staat dezelfde dag naast het bed en loopt de eerste meters. U blijft in elk geval de eerste uren onder toezicht, zodat een nabloeding snel behandeld kan worden; na een operatie via de voorkant is dat het belangrijkst, omdat een bloeding in de hals op de luchtpijp kan drukken. Daarna gaat u dezelfde dag of de volgende dag naar huis, met iemand die u rijdt.

Hoe lang duurt het herstel na een nekherniaoperatie?

Na een nekherniaoperatie loopt u dezelfde dag en gaat u dezelfde dag of de volgende dag naar huis. De armpijn is vaak meteen minder; de wondpijn en de pijn bij het slikken duren een tot twee weken. Zittend werk kan meestal na twee tot zes weken, lichamelijk werk na zes tot twaalf weken, autorijden na twee tot drie weken. Tintelingen en een doof gevoel kunnen maanden aanhouden. Bij een kunststof tussenstuk duurt het drie tot zes maanden voordat de wervels vastgegroeid zijn; het volledige herstel duurt ongeveer drie maanden.

De eerste weken. Bewegen is het beste dat u kunt doen: elke dag een stuk lopen, iets verder dan de dag ervoor. Uw nek mag u gewoon bewegen; een halskraag is na een gewone nekherniaoperatie niet nodig. Til de eerste zes weken niets zwaars, en vermijd werk boven uw hoofd en lang achtereen voorovergebogen zitten (telefoon, laptop). Eet de eerste dagen zacht als slikken pijn doet. U krijgt pijnstillers mee; neem ze de eerste dagen volgens schema. De wond zit in een huidplooi voorin de hals en is geplakt of gehecht; hij mag na een paar dagen nat worden.

Wat langzaam herstelt. De pijn gaat meestal snel, maar een zenuw die weken bekneld is geweest heeft tijd nodig. Tintelingen en een doof gevoel in de arm of de vingers kunnen maanden blijven en verdwijnen niet altijd helemaal. Krachtverlies dat voor de operatie al bestond herstelt langzaam, soms onvolledig; hoe langer en ernstiger de uitval vooraf, hoe kleiner de kans op volledig herstel. Dat is een reden om bij toenemend krachtverlies niet te lang te wachten. Heesheid en slikklachten zijn na een operatie via de voorkant gewoon en trekken bijna altijd binnen weken weg; zelden blijven ze langer.

Fysiotherapie. Na een nekherniaoperatie is fysiotherapie niet standaard nodig; de meeste mensen komen met lopen, bewegen en de leefregels een heel eind. Herstelt u trager, blijft uw nek stijf of heeft u werk met veel tillen of boven het hoofd, dan kan een fysiotherapeut helpen met opbouwen. Dat doet u bij een praktijk in uw eigen woonplaats.

Richttijden. Ze verschillen per persoon, per techniek en per soort werk; de chirurg geeft u het advies dat bij u past.

Wat zijn de risico's van een nekherniaoperatie?

Een nekherniaoperatie is een veelgedane operatie met een goede uitkomst: bij ruim acht van de tien mensen is de armpijn erna weg of veel minder. Daarnaast geldt: de operatie via de voorkant gaat langs slokdarm, luchtpijp en de zenuw van de stembanden, en bij een kunststof tussenstuk wordt een niveau van de nek vastgezet, wat op den duur het niveau erboven of eronder zwaarder belast. Ernstige complicaties zijn zeldzaam; tijdelijke hinder (slikken, stem) is gewoon.

• Pijn bij het slikken en heesheid, bij een groot deel van de mensen in de eerste dagen tot weken, doordat slokdarm en luchtpijp opzij zijn gehouden. Trekt bijna altijd weg. Blijvende heesheid door letsel van de stembandzenuw is zeldzaam.
• Nabloeding in de hals, zelden, maar de gevaarlijkste complicatie: een bloeduitstorting kan de luchtpijp dichtdrukken. Meestal in de eerste uren, en dan is snel een tweede operatie nodig. Daarom blijft u de eerste uren onder toezicht en staat de zwelling van de hals bovenaan in de lijst waarvoor u 112 belt.
• Niet vastgroeien van de wervels (pseudartrose) bij een kunststof tussenstuk, bij enkele procenten op één niveau. Geeft niet altijd klachten; soms is een tweede operatie nodig.
• Slijtage van het niveau erboven of eronder (aangrenzend segment), jaren later, doordat een vastgezet niveau niet meer meebeweegt. Een deel daarvan zou ook zonder operatie zijn ontstaan; een klein deel van de mensen wordt er op termijn opnieuw voor geopereerd.
• Een scheurtje in het zenuwvlies (durascheur), waardoor hersenvocht lekt. Wordt tijdens de operatie gedicht; zelden een hersteloperatie. Komt bij de nek minder vaak voor dan bij de rug.
• Infectie, bij ongeveer een op de honderd. Een oppervlakkige wondinfectie wordt met antibiotica behandeld; een diepe infectie is zeldzaam maar hardnekkig.
• Zenuwletsel, zelden. Meer uitval in de arm dan voor de operatie, meestal tijdelijk. Een bekende tijdelijke uitval is een zwakke schouder, die in de regel binnen maanden herstelt.
• Ruggenmergletsel, zeer zeldzaam, maar de reden dat een nekoperatie geen kleine operatie is: het ruggenmerg loopt direct achter de schijf.
• Slokdarmletsel, zeer zeldzaam.
• Trombose, zelden, omdat u dezelfde dag loopt.
• Aanhoudende pijn. Bij een deel van de mensen blijft arm- of nekpijn bestaan, ook al is de hernia weg. Dat komt vaker voor als de zenuw lang bekneld heeft gezeten of als de nekpijn vooraf op de voorgrond stond.
• Doof gevoel of tintelingen die blijven: geen complicatie van de operatie maar een gevolg van de beknelling ervoor, en de reden dat de operatie de zenuw niet altijd helemaal herstelt.

Waar u geopereerd wordt

Flexclinics is een zelfstandige kliniek voor orthopedie en wervelkolomchirurgie in Utrecht. Een neuroloog opereert niet; die stelt de diagnose en verwijst. Wie een nekhernia opereert is in Nederland een neurochirurg of een orthopedisch chirurg die zich in de wervelkolom heeft gespecialiseerd; het verschil is de opleiding en de invalshoek (zenuwstelsel of botten en gewrichten), de ingreep is dezelfde. Flexclinics heeft het keurmerk van Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN-ledenlijst). Flexclinics levert aan bij de DSSR (Dutch Spine Surgery Registry), de landelijke kwaliteitsregistratie van wervelkolomoperaties.

Wacht u op een afspraak bij de neuroloog voor uw nek? Dan staat de wachttijd per ziekenhuis op de neurologiepagina. Daar staat ook uitgelegd voor welke klachten u bij de neuroloog blijft.

Meer over Flexclinics →