Wachttijd operatie cervicale stenose: bij andere ziekenhuizen meestal 53 dagen, bij Flexclinics 10

Wanneer kunt u via ons een aanvraag doen?

U komt hier als u bent verwezen naar een specialist, als een specialist u een operatie heeft geadviseerd, of als u er al voor op een wachtlijst staat. Daarbij geldt meestal:

• Op een MRI is een vernauwing van het wervelkanaal in uw nek gezien die past bij uw klachten.
• Uw klachten blijven ongeveer gelijk of worden langzaam erger, over maanden. Worden ze juist in een paar weken duidelijk slechter, lees dan eerst hieronder.

Een MRI alleen is nog geen reden om te opereren: de specialist beslist of een operatie zinvol is.

Heeft u een verwijzing, of staat u al op een wachtlijst, dan kunt u via WachttijdZorg een aanvraag doen bij Flexclinics. Hoe lang u al klachten heeft en wat u al heeft geprobeerd, maakt daarvoor niet uit: dat heeft uw arts bij de verwijzing afgewogen.

Het kan zijn dat u eerst een andere stap moet zetten. Bijvoorbeeld als:

• uw klachten snel erger worden: u loopt van week tot week slechter of valt, uw handen laten het in korte tijd afweten, of u heeft nieuwe problemen met plassen of ontlasting. Dat kan betekenen dat het ruggenmerg nu in de knel komt, en dat is geen kwestie van een wachtlijst of een aanvraag bij ons: ga dezelfde dag naar de huisarts of de huisartsenpost, of bel de specialist die u al kent.
• u gevallen bent en sindsdien nieuwe uitval in armen of benen heeft, of u plotseling tintelingen in beide handen heeft: met een vernauwd wervelkanaal kan een val of een klap tegen het hoofd het ruggenmerg beschadigen, ook zonder botbreuk. Direct naar de huisartsenpost of de spoedeisende hulp.
• u klachten in uw handen of benen heeft maar nog geen MRI en geen diagnose: ga eerst naar uw huisarts. Dove handen en moeite met fijne handbewegingen kunnen ook komen door een beknelde zenuw in de pols (carpaal tunnel syndroom), en onvast lopen heeft veel oorzaken; die worden eerst uitgezocht. Wij vervangen die stap niet.
• u nekpijn zonder uitstraling en zonder uitval heeft. Een vernauwing die op de MRI te zien is maar geen klachten geeft, is bij ouderen gewoon en wordt meestal niet geopereerd. Ga naar uw huisarts.
• uw klachten in de onderrug en de benen zitten, vooral bij het lopen (u moet na een stukje stilstaan of voorover leunen): dat kan wijzen op een vernauwing in de onderrug. Kijk dan bij lumbale stenose →.
• het om één uitpuilende tussenwervelschijf in de nek gaat, met pijn in één arm: dan gaat het mogelijk om een nekhernia. Uitleg vindt u bij nekhernia →. Soms is het allebei; de chirurg beslist op de MRI.
• uw gezondheid kwetsbaar is: een ernstige hart- of longziekte, dialyse, of u bent onlangs opgenomen geweest. Mensen met een cervicale stenose zijn gemiddeld ouder dan mensen met een nekhernia, en een zelfstandige kliniek heeft geen intensive care; Flexclinics beoordeelt bij het consult of u daar veilig geopereerd kunt worden. Bij een operatie via de voorkant van de hals weegt dat zwaar, omdat een nabloeding in de hals de ademhaling kan bedreigen. Is het niet veilig, dan hoort u dat daar en blijft uw plek in het ziekenhuis gewoon staan.

Wat is een cervicale stenose, en wanneer wordt die geopereerd?

Een cervicale stenose is een vernauwing van het wervelkanaal in de nek, de buis waar het ruggenmerg doorheen loopt. Ze ontstaat meestal door slijtage: de tussenwervelschijven worden platter en puilen uit, de kleine wervelgewrichten en de randen van de wervels vormen botuitsteeksels, en de band aan de achterkant van het kanaal wordt dikker. Samen maken ze het kanaal nauwer, meestal op meer dan één niveau. Artsen spreken van cervicale kanaalstenose of, als het ruggenmerg er last van heeft, van (degeneratieve) cervicale myelopathie.

Twee soorten klachten. Een vernauwing in de nek kan op twee plekken iets afknellen, en de klachten verschillen:

Bij wie. Vooral bij mensen boven de vijftig. Omdat de klachten langzaam komen en weinig pijn doen, worden ze vaak lang toegeschreven aan ouderdom, artrose in de handen of een carpaal tunnel syndroom. Bij een deel van de mensen is het kanaal van nature al nauw, waardoor minder slijtage nodig is om klachten te geven.

Hoe het wordt vastgesteld. De neuroloog of de chirurg onderzoekt kracht, gevoel, reflexen, de fijne motoriek van de handen en hoe u loopt. Een MRI van de nek laat zien waar en hoe erg het kanaal vernauwd is en of het ruggenmerg er zelf een signaalverandering door heeft. Soms volgt een zenuwgeleidingsonderzoek (EMG) om een beknelde zenuw in de pols of een andere zenuwziekte uit te sluiten.

Wanneer opereren. Drukt de vernauwing op het ruggenmerg en merkt u dat aan uw handen of uw lopen, dan wordt een operatie meestal aangeraden, omdat afwachten het risico geeft dat het erger wordt en wat verloren gaat vaak niet terugkomt. Zijn de klachten mild, dan kan de specialist ook voorstellen om eerst af te wachten met oefentherapie en regelmatige controle, en pas te opereren als het achteruitgaat; dat is een keuze die u samen maakt. Gaat het alleen om armpijn door een beknelde zenuwwortel, dan is de afweging als bij een nekhernia: eerst zes tot twaalf weken afwachten, opereren als de pijn blijft of de kracht afneemt.

Wat een operatie wel en niet oplevert. Bij myelopathie is het eerste doel dat het niet erger wordt. Wat al lang bestaat of ernstig is, herstelt vaak maar gedeeltelijk, en het herstel gaat langzaam, over maanden tot een jaar of langer. Daarom telt de wachttijd hier zwaar: een ruggenmerg dat langer in de knel zit, herstelt minder goed.

Een halskraag of fysiotherapie? Die nemen de vernauwing niet weg. Bij een beknelde zenuwwortel kunnen ze de pijn helpen overbruggen. Bij milde klachten door myelopathie kan oefentherapie met begeleiding een plaats hebben, onder strikte controle. Manipulatie van de nek (kraken) wordt bij een vernauwd kanaal afgeraden.

Hoe gaat een operatie voor cervicale stenose?

Het consult. De wervelkolomchirurg onderzoekt uw nek, armen, handen en uw manier van lopen, en legt de MRI naast uw klachten. Soms is een röntgenfoto in voor- en achterover gebogen stand nodig, of een CT-scan om te zien hoeveel van de vernauwing bot is. U bespreekt welke operatie bij u past, wanneer het kan en welke medicijnen u ervoor tijdelijk moet stoppen of aanpassen, zoals bloedverdunners. Ook spreekt u voor de operatie de anesthesioloog, over uw gezondheid en over de verdoving.

Narcose. Altijd algehele narcose. Bij een nauw kanaal let de anesthesioloog er extra op dat de nek bij het inbrengen van de beademingsbuis niet ver achterover wordt gebogen.

De ingreep. Het doel is steeds hetzelfde: het kanaal ruimer maken, zodat ruggenmerg en zenuwen vrij liggen. Welke weg de chirurg kiest hangt af van hoeveel niveaus vernauwd zijn, van waar de druk vandaan komt (van voren of van achteren) en van de stand van uw nek.

De dag zelf. U komt nuchter. Een operatie via de voorkant op één of twee niveaus duurt rond één uur; een corpectomie of een operatie via de achterkant langer. Na een operatie via de voorkant doet de keel pijn bij het slikken en kan uw stem hees zijn; na een operatie via de achterkant doet vooral de nek zelf pijn. U staat dezelfde dag of de dag erna naast het bed. U blijft in elk geval de eerste uren onder toezicht, omdat een nabloeding in de hals dan het gevaarlijkst is en omdat de chirurg na een operatie aan het ruggenmerg de kracht en het gevoel in armen en benen wil controleren. Daarna gaat u dezelfde dag of de volgende dag naar huis.

Hoe lang duurt het herstel na een operatie voor cervicale stenose?

Na de operatie gaat u dezelfde dag of de volgende dag naar huis. Na een operatie via de voorkant op één of twee niveaus kunt u na twee tot drie weken weer autorijden; na een operatie via de achterkant duurt het herstel van de nek langer. Het herstel van het ruggenmerg zelf gaat langzaam: verbetering in handen en lopen komt over maanden tot een jaar of langer, en is niet altijd volledig. De wervels groeien in drie tot zes maanden vast.

De eerste weken. Bewegen is het beste dat u kunt doen: elke dag een stuk lopen, iets verder dan de dag ervoor. Loopt u voor de operatie al onvast, gebruik dan het hulpmiddel dat u gewend bent, en haal losse kleedjes en drempels weg: vallen is na een nekoperatie extra vervelend. Zo nodig krijgt u pijnstillers mee naar huis voor de eerste dagen. Til de eerste zes weken niets zwaars en vermijd werk boven uw hoofd. Na een operatie via de voorkant: eet de eerste dagen zacht als slikken pijn doet. Na een operatie via de achterkant krijgt u soms een halskraag voor de eerste weken; na een operatie via de voorkant op één of twee niveaus meestal niet.

Wat langzaam herstelt. Een ruggenmerg dat lang in de knel heeft gezeten, herstelt langzamer dan een zenuwwortel. Moeite met fijne handbewegingen, een doof gevoel en onzeker lopen kunnen maanden nodig hebben om beter te worden, en een deel blijft soms. De eerste weken kunnen tintelingen zelfs anders aanvoelen dan voor de operatie; dat is meestal een teken dat de zenuwen weer ruimte hebben.

Fysiotherapie en revalidatie. Na een operatie voor een beknelde zenuwwortel is fysiotherapie niet standaard nodig. Na een operatie voor myelopathie helpt oefentherapie vaak wel: voor evenwicht, lopen en de fijne motoriek van de handen, soms met een ergotherapeut. Dat doet u bij een praktijk in uw eigen woonplaats.

Richttijden. Ze verschillen per persoon, per soort operatie en per soort werk; de chirurg geeft u het advies dat bij u past. De eerste kolom geldt voor een operatie via de voorkant op één of twee niveaus; na een operatie via de achterkant of een corpectomie duurt alles langer.

Wat zijn de risico's van een operatie voor cervicale stenose?

Ernstige complicaties zijn zeldzaam, maar het is een operatie vlak bij het ruggenmerg, bij mensen die gemiddeld ouder zijn dan bij een nekhernia, en vaak op meer dan één niveau. Hoe meer niveaus en hoe groter de operatie, hoe groter de kans op complicaties. De belangrijkste staan hieronder; tijdelijke hinder bij slikken of een stijve, pijnlijke nek is gewoon.

• Pijn bij het slikken en heesheid, na een operatie via de voorkant, bij een groot deel van de mensen in de eerste dagen tot weken; vaker en langer bij meer niveaus en bij een corpectomie. Blijvende heesheid door letsel van de stembandzenuw is zeldzaam.
• Nabloeding in de hals, zelden, maar gevaarlijk: een bloeduitstorting kan de luchtpijp dichtdrukken. Meestal in de eerste uren; daarom blijft u die uren onder toezicht en staat de zwelling van de hals bovenaan in de lijst waarvoor u 112 belt.
• Zwakte van de schouder: de arm niet goed zijwaarts kunnen heffen, soms met pijn, in de dagen na de operatie. Komt bij een operatie voor stenose vaker voor dan bij een nekhernia, en vaker na een operatie via de achterkant. Herstelt meestal binnen maanden.
• Verslechtering van de myelopathie, zeer zeldzaam, maar de reden dat een operatie aan een nauw kanaal geen kleine operatie is: het ruggenmerg ligt direct achter het bot dat wordt weggehaald.
• Niet vastgroeien van de wervels (pseudartrose). Geeft niet altijd klachten; soms is een tweede operatie nodig.
• Wondproblemen en infectie, vaker na een operatie via de achterkant.
• Nekpijn en stijfheid, vooral na een operatie via de achterkant; bij meer vastgezette niveaus draait de nek merkbaar minder.
• Slijtage van het niveau erboven of eronder (aangrenzend segment), jaren later.
• Een scheurtje in het zenuwvlies (durascheur), waardoor hersenvocht lekt; komt vaker voor bij een verbeende band (OPLL). Meestal tijdens de operatie gedicht.
• Trombose, longontsteking of verwardheid na de narcose, zelden, iets vaker bij ouderen en na een langere opname.
• Klachten die blijven. Niet een complicatie van de operatie maar een gevolg van de schade van vóór de operatie: moeite met fijne handbewegingen, een doof gevoel of onzeker lopen die niet of maar deels verbeteren.

Waar u geopereerd wordt

Flexclinics is een zelfstandige kliniek voor orthopedie en wervelkolomchirurgie in Utrecht. Een neuroloog opereert niet; die stelt de diagnose en verwijst. Wie een vernauwing in de nek opereert is in Nederland een neurochirurg of een orthopedisch chirurg die zich in de wervelkolom heeft gespecialiseerd. Flexclinics heeft het keurmerk van Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN-ledenlijst). Flexclinics levert aan bij de DSSR (Dutch Spine Surgery Registry), de landelijke kwaliteitsregistratie van wervelkolomoperaties.

Wacht u op een afspraak bij de neuroloog voor klachten in uw handen, armen of bij het lopen? Dan staat de wachttijd per ziekenhuis op de neurologiepagina.

Meer over Flexclinics →