Wachttijd totale knieprothese: bij andere ziekenhuizen meestal 53 dagen, bij Flexclinics 24

Wanneer kunt u via ons een aanvraag doen?

Uw orthopeed of huisarts heeft vastgesteld dat u een knieprothese nodig heeft, of u staat er al voor op een wachtlijst, en u wilt eerder geopereerd worden.

Heeft u een verwijzing, of staat u al op een wachtlijst, dan kunt u via WachttijdZorg een aanvraag doen bij Flexclinics. Hoe lang u al klachten heeft en wat u al heeft geprobeerd, maakt daarvoor niet uit: dat heeft uw arts bij de verwijzing afgewogen.

Het kan zijn dat u eerst een andere stap moet zetten. Bijvoorbeeld als:

• u pijn in uw knie heeft maar nog geen diagnose: ga eerst naar uw huisarts; die bekijkt of het artrose is, laat zo nodig een röntgenfoto maken en verwijst u. Wij vervangen die stap niet.
• uw knie plotseling dik, warm en rood is geworden, of u koorts erbij heeft: dat kan een ontsteking in het gewricht zijn. Bel dan dezelfde dag uw huisarts, of 's avonds en in het weekend de huisartsenpost.
• u een meniscusscheur, een kruisbandletsel of losse stukjes in de knie heeft en er een kijkoperatie is afgesproken: dat is een andere operatie; deze pagina en deze wachttijd gaan er niet over.
• uw orthopeed een halve knieprothese heeft voorgesteld, waarbij alleen de binnen- of buitenzijde van de knie wordt vervangen: dat is een andere ingreep. Lees verder bij halve knieprothese →. Bespreek bij het consult welke past.
• u al een knieprothese heeft en die vervangen moet worden (revisie).
• u vooral pijn in de lies of aan de zijkant van de heup heeft: die kan uit de heup komen. Kijk dan bij heupprothese →.
• uw gezondheid kwetsbaar is: een ernstige hart- of longziekte, dialyse, of u bent onlangs opgenomen geweest. Een zelfstandige kliniek heeft geen intensive care en beoordeelt bij het consult of u daar veilig geopereerd kunt worden. Is dat niet zo, dan hoort u dat daar en blijft uw plek in het ziekenhuis gewoon staan.

Wat is een knieprothese, en wanneer krijgt u die?

Een knieprothese is een kunstknie: de versleten gewrichtsvlakken van het bovenbeen en het onderbeen worden vervangen door een metalen bekleding met daartussen een kunststof schijf, soms ook de achterkant van de knieschijf. De reden is bijna altijd knieartrose (gonartrose): het kraakbeen is opgebruikt, bot schuurt over bot, en dat geeft pijn, zwelling en stijfheid die niet meer weggaan.

Het is samen met de heupprothese de meest uitgevoerde grote geplande operatie in Nederland.

Drie compartimenten. De knie heeft drie delen die kunnen slijten: de binnenzijde, de buitenzijde en het gewricht achter de knieschijf. Bij de meeste mensen begint de slijtage aan de binnenzijde en breidt hij zich uit. Een totale knieprothese vervangt het gewrichtsoppervlak van alle delen tegelijk, en dat is de operatie waar deze pagina over gaat.

Klachten bij knieartrose. Pijn bij het lopen, vooral bij traplopen en opstaan uit een stoel, later ook in rust en 's nachts. Startstijfheid na het zitten. Een dikke knie na inspanning. De knie die niet meer helemaal strekt of buigt, of door de knie zakken. Een O-been of X-been dat erger wordt. De klachten komen in golven maar worden over de jaren erger.

Wanneer opereren. Deze operatie is nooit spoed en er is geen "te vroeg" of "te laat" op basis van leeftijd of röntgenfoto. De operatie is aan de orde als de pijn uw dagelijks leven en uw slaap beperkt, en als pijnstillers, oefenen onder begeleiding van een fysiotherapeut, afvallen bij overgewicht en zo nodig een injectie in de knie niet genoeg meer helpen. Hoeveel last u heeft weegt zwaarder dan hoe erg de foto eruitziet; een knie die op de foto "op" is maar weinig klachten geeft, hoeft niet vervangen te worden. U beslist samen met de orthopeed.

Waarom het herstel zwaarder is dan bij een heup. Dat is geen indruk maar een gegeven: de knie is een scharnier onder de huid met weinig spier en vet eromheen, de wond ligt direct op het gewricht, en de knie moet vanaf dag één gebogen en gestrekt worden om niet stijf te worden. Bij een heup loopt het herstel grotendeels vanzelf; bij een knie moet u ervoor werken, weken lang, en dat doet in het begin vaak pijn. Wie dat vooraf weet, doet het beter.

Hoe gaat een knieoperatie?

Het consult. De orthopeed onderzoekt uw knie (buiging, strekking, stabiliteit, de stand van het been) en beoordeelt de röntgenfoto's, waaronder een staande opname van het hele been. U bespreekt of een prothese de juiste stap is en wanneer de operatie kan, en u loopt samen uw medicijnen na: bloedverdunners moeten tijdelijk worden gestopt of aangepast. Daarnaast heeft u voor de operatie een afspraak met de anesthesioloog. Die kijkt naar uw gezondheid en bespreekt welke verdoving bij u past.

Verdoving of narcose. Een knieprothese wordt meestal geplaatst onder een ruggenprik, vaak met een slaapmiddel erbij zodat u er niets van merkt, of onder algehele narcose. Daarnaast spuit de operateur het gewricht aan het eind van de operatie in met een langwerkende verdoving, en krijgt u soms een zenuwblokkade in het bovenbeen; de eerste dag doet de knie daardoor veel minder pijn en kunt u eerder lopen. De anesthesioloog bespreekt wat bij u past.

De prothese. Een totale knieprothese bestaat uit een metalen kap op het uiteinde van het bovenbeen, een metalen plateau op het onderbeen met daarop een kunststof schijf (polyethyleen) die als kraakbeen werkt, en soms een kunststof knopje op de achterkant van de knieschijf. De onderdelen worden vrijwel altijd met botcement vastgezet; dat zit meteen vast en u mag direct volledig belasten.

De dag zelf. U wordt nuchter opgenomen. De operatie duurt ongeveer een tot anderhalf uur. Dezelfde dag of de volgende ochtend staat u met de fysiotherapeut naast het bed, loopt u de eerste meters met krukken of een looprek en begint u met buigen en strekken. Daarna gaat u naar huis.

Hoe lang duurt het herstel na een knieprothese?

Na een knieprothese loopt u dezelfde dag of de dag erna met krukken en gaat u na één of hooguit twee nachten naar huis. De eerste twee tot zes weken loopt u met krukken; autorijden kan doorgaans na zes weken, zittend werk na vier tot zes weken. Na drie maanden doet u het meeste weer, maar de knie blijft tot een jaar dikker en warmer dan de andere. Het volledige herstel duurt een jaar.

De eerste weken. De knie is dik, warm en pijnlijk, en dat duurt langer dan de meeste mensen verwachten: weken, niet dagen. Het hoort erbij en wordt per week minder. U krijgt pijnstillers volgens een schema mee. Neem ze op de vaste tijden, niet pas als de pijn erg wordt; met pijn oefent u niet, en oefenen is waar het om gaat. Daarnaast krijgt u voor enkele weken een bloedverdunner (spuitjes of tabletten) tegen trombose; die neemt u elke dag, de hele voorgeschreven periode. Koelen en het been hoog leggen helpen tegen de zwelling. De hechtingen of nietjes gaan na ongeveer twee weken eruit, of de wond is geplakt en de hechtingen lossen op. Douchen mag zodra de wond dicht en droog is, meestal na een paar dagen.

Buigen en strekken. Dit is het verschil met een heup. De knie moet binnen twee weken ongeveer 90 graden buigen (zitten op een gewone stoel) en helemaal recht kunnen; het doel is uiteindelijk 110 tot 120 graden, genoeg voor fietsen en traplopen. Dat bereikt u alleen door meerdere keren per dag te oefenen, ook als het pijn doet. Een knie die niet geoefend wordt, wordt stijf, en een stijve knie is later moeilijk nog los te krijgen.

Thuis. Regel vóór de operatie hulp voor de eerste week of twee: boodschappen, koken, iemand die u naar de controle en de fysiotherapeut brengt. Een verhoogd toilet en een douchekruk maken de eerste weken makkelijker; een hometrainer thuis is de beste oefenmachine die er is.

Fysiotherapie. Na een knieprothese is fysiotherapie geen keuze maar onderdeel van de behandeling, doorgaans twee keer per week in de eerste weken en daarna afbouwend, drie tot zes maanden lang. De fysiotherapeut werkt aan buiging, strekking, spierkracht en uw looppatroon. Kies een praktijk dicht bij huis; u gaat er vaak heen. Regel de eerste afspraak vóór de operatie, zodat u in de eerste week na thuiskomst terecht kunt.

Richttijden. Ze verschillen per persoon, per type prothese en per soort werk; de orthopeed en de fysiotherapeut geven u het advies dat bij u past.

Wat zijn de risico's van een knieprothese?

Een knieprothese helpt de meeste mensen goed: de pijn is na herstel weg of veel minder en lopen gaat weer. Maar de operatie is groot, het herstel is lang, en ongeveer één op de vijf patiënten is achteraf niet helemaal tevreden: de knie blijft stijf, doet bij inspanning nog pijn, of voelt niet als een eigen knie. Dat is de belangrijkste reden om de operatie pas te doen als de klachten ernaar zijn.

• Trombose en longembolie. Bij trombose ontstaat een bloedstolsel in een ader, meestal in het been. Schiet zo'n stolsel los en komt het in de longen terecht, dan heet dat een longembolie. Daarom krijgt u enkele weken bloedverdunners en moet u vanaf de eerste dag bewegen.
• Infectie, bij ongeveer één op de honderd patiënten. Een oppervlakkige wondinfectie wordt met antibiotica behandeld; een infectie rond de prothese is ernstiger en vraagt vaak een of meer nieuwe operaties. Dit is de reden dat u vóór de operatie wordt gescreend en dat tandheelkundige ingrepen in de weken ervoor en erna worden afgeraden (bij een ingreep aan het gebit kunnen bacteriën uit de mond in het bloed komen en zich op de nieuwe prothese vastzetten).
• Stijfheid. Als de knie na de operatie niet ver genoeg buigt of strekt, ondanks oefenen. Soms wordt de knie dan onder narcose doorbewogen (een manipulatie); zelden is een operatie nodig. Het beste middel ertegen is de eerste weken elke dag oefenen.
• Aanhoudende pijn of een onbevredigend gevoel, zie hierboven. Vaker dan bij een heupprothese.
• Problemen met de knieschijf: pijn aan de voorkant van de knie, een knieschijf die niet goed spoort.
• Zenuwletsel, zelden. Een doof gevoel aan de buitenkant van het litteken is normaal en blijft vaak; dat is geen complicatie maar een gevolg van de snee.
• Wondgenezing. De huid over de knie is dun; een wond die traag geneest komt voor, vooral bij roken, diabetes en overgewicht.
• Een breuk van het bot rond de prothese, tijdens of na de operatie, zelden.
• Loslaten of slijten van de prothese op de lange termijn. Ongeveer 95 van de 100 knieprothesen zitten na tien jaar nog goed; daarna neemt de kans op een vervanging toe.

Waar u geopereerd wordt

Flexclinics is een zelfstandige kliniek voor orthopedie en wervelkolomchirurgie in Utrecht. Heup- en knieprothesen horen bij het vaste aanbod van de kliniek. Flexclinics heeft het keurmerk van Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN-ledenlijst). Flexclinics levert aan bij de LROI, de Landelijke Registratie Orthopedische Interventies, waarin elke prothese in Nederland wordt gevolgd.

Meer over Flexclinics →