Wachttijd heupprothese: bij andere ziekenhuizen meestal 49 dagen, bij Flexclinics 24

Wanneer kunt u via ons een aanvraag doen?

Uw orthopeed of huisarts heeft vastgesteld dat u een heupprothese nodig heeft, of u staat er al voor op een wachtlijst, en u wilt eerder geopereerd worden.

Heeft u een verwijzing, of staat u al op een wachtlijst, dan kunt u via WachttijdZorg een aanvraag doen bij Flexclinics. Hoe lang u al klachten heeft en wat u al heeft geprobeerd, maakt daarvoor niet uit: dat heeft uw arts bij de verwijzing afgewogen.

Het kan zijn dat u eerst een andere stap moet zetten. Bijvoorbeeld als:

• u pijn in uw heup heeft maar nog geen diagnose: ga eerst naar uw huisarts; die bekijkt of het artrose is, laat zo nodig een röntgenfoto maken en verwijst u. Wij vervangen die stap niet.
• u uw heup gebroken heeft, of u gevallen bent en niet meer op het been kunt staan. Dat is spoed: bel 112 of de huisartsenpost. Een gebroken heup wordt in het ziekenhuis geopereerd, meestal binnen een dag.
• u al een heupprothese heeft en die vervangen moet worden (revisie).
• u vooral pijn in de knie heeft: die kan op slijtage van de knie wijzen. Lees verder bij knieprothese →. Pijn in de knie kan ook uit de heup komen; uw arts kijkt naar beide.
• uw gezondheid kwetsbaar is: een ernstige hart- of longziekte, dialyse, of u bent onlangs opgenomen geweest. Een zelfstandige kliniek heeft geen intensive care en beoordeelt bij het consult of u daar veilig geopereerd kunt worden. Is dat niet zo, dan hoort u dat daar en blijft uw plek in het ziekenhuis gewoon staan.

Wat is een heupprothese, en wanneer krijgt u een nieuwe heup?

Een heupprothese is een kunstheup: de versleten kop van het dijbeen en de kom in het bekken worden vervangen door een prothese van metaal, kunststof en soms keramiek. De reden is bijna altijd heupartrose (coxartrose): het kraakbeen in het gewricht is opgebruikt, bot schuurt over bot, en dat geeft pijn en stijfheid die niet meer weggaan.

Het is een van de meest uitgevoerde grote operaties in Nederland.

Klachten bij heupartrose. Pijn in de lies of aan de zijkant van de heup, soms uitstralend naar de knie. Startpijn na het zitten, pijn bij het lopen en later ook 's nachts. Een stijve heup: sokken aantrekken en in de auto stappen worden lastig. Mank lopen. De klachten komen in golven maar worden over de jaren erger.

Wanneer opereren. Bij slijtage is deze operatie nooit spoed (een gebroken heup wel) en er is geen "te vroeg" of "te laat" op basis van leeftijd of röntgenfoto. De operatie is aan de orde als de pijn uw dagelijks leven en uw slaap beperkt, en als pijnstillers, bewegen onder begeleiding van een fysiotherapeut en zo nodig afvallen niet genoeg meer helpen. Hoeveel last u heeft weegt zwaarder dan hoe erg de foto eruitziet. U beslist samen met de orthopeed.

Andere oorzaken. Soms is de reden geen slijtage maar een afgestorven heupkop (avasculaire necrose), reuma, een aangeboren afwijkende kom (dysplasie) of een oude breuk. De operatie is dan grotendeels hetzelfde; de orthopeed bespreekt bij het consult of dat bij u uitmaakt.

Totaal of half. Bij artrose wordt vrijwel altijd een totale heupprothese geplaatst: kop én kom. Een halve heupprothese (kop-halsprothese) vervangt alleen de kop. Die wordt vrijwel alleen geplaatst na een gebroken heup, meestal bij oudere mensen, en dan met spoed in het ziekenhuis waar u binnenkomt. Daar is geen wachtlijst voor en dus ook niets te kiezen. Deze pagina gaat over de totale prothese.

Hoe gaat een heupoperatie?

Het consult. De orthopeed onderzoekt uw heup en beoordeelt de röntgenfoto. U bespreekt of een prothese de juiste stap is, welk type en welke operatietechniek bij u passen en wanneer de operatie kan. Gebruikt u bloedverdunners, dan spreekt u af hoe u die rond de operatie tijdelijk stopt of aanpast. Voor de operatie heeft u een gesprek met de anesthesioloog over uw gezondheid en de verdoving.

Verdoving of narcose. Een heupprothese wordt meestal geplaatst onder een ruggenprik, vaak met een slaapmiddel erbij zodat u er niets van merkt, of onder algehele narcose. De anesthesioloog bespreekt wat bij u past.

De benadering. De chirurg kan het heupgewricht van verschillende kanten bereiken. Welke benadering wordt gebruikt hangt vooral af van de ervaring en voorkeur van de operateur; de uitkomsten na een jaar zijn vergelijkbaar. Waar de benaderingen in verschillen:

De prothese. Een totale heupprothese bestaat uit een steel in het dijbeen, een kop op die steel en een kom in het bekken met daarin een binnenbekleding (insert). De kop is van metaal of keramiek, de insert van kunststof (polyethyleen) of keramiek.

Ook een combinatie komt voor (kom ongecementeerd, steel gecementeerd). Welk type en welk merk de orthopeed kiest hangt af van uw leeftijd, botkwaliteit en bouw.

De dag zelf. U meldt zich nuchter bij de kliniek. De operatie duurt ongeveer een tot anderhalf uur. Dezelfde dag of de volgende ochtend staat u met de fysiotherapeut naast het bed en loopt u de eerste meters met krukken of een looprek. Daarna gaat u naar huis.

Hoe lang duurt het herstel na een heupprothese?

Na een heupprothese loopt u dezelfde dag of de dag erna met krukken en gaat u meestal de dag na de operatie naar huis, soms dezelfde dag. De eerste twee tot zes weken loopt u met krukken; autorijden kan doorgaans na zes weken, zittend werk na vier tot zes weken. Na drie maanden doet u het meeste weer; het volledige herstel duurt zes maanden tot een jaar.

De eerste weken. De heup is gezwollen en pijnlijk; dat hoort erbij en wordt per week minder. U krijgt pijnstillers volgens een schema mee; neem ze op de vaste tijden, niet pas als de pijn erg wordt. Daarnaast krijgt u voor enkele weken een bloedverdunner (spuitjes of tabletten) tegen trombose; die neemt u elke dag, de hele voorgeschreven periode. De hechtingen of nietjes gaan na ongeveer twee weken eruit, of de wond is geplakt en de hechtingen lossen op. Douchen mag zodra de wond dicht en droog is, meestal na een paar dagen.

Thuis. Regel vóór de operatie hulp voor de eerste week of twee: boodschappen, koken, iemand die u naar de controle brengt. Een verhoogd toilet, een douchekruk en een "helping hand" om dingen op te rapen maken de eerste weken makkelijker; de fysiotherapeut of de kliniek zegt wat voor u nodig is.

Bewegen en fysiotherapie. Lopen is de beste oefening; elke dag iets verder. U begint met twee krukken, gaat naar één (aan de kant van de góede heup) en dan naar geen. Fysiotherapie in uw eigen woonplaats helpt de spieren rond de heup weer sterk te maken en uw looppatroon te herstellen. Bij de achterste benadering gold vroeger zes weken lang: niet dieper buigen dan 90 graden, benen niet kruisen, niet op de zij van de geopereerde heup slapen. Steeds meer ziekenhuizen en zelfstandige klinieken laten die regels los omdat het luxatierisico bij moderne prothesen klein is; volg wat úw operateur meegeeft.

Richttijden. Ze verschillen per persoon, per benadering en per type werk; de orthopeed en de fysiotherapeut geven u het advies dat bij u past.

Wat zijn de risico's van een heupprothese?

Een heupprothese is een van de meest succesvolle operaties die er zijn: bij het overgrote deel van de patiënten is de pijn na herstel weg of veel minder. Het is een grote operatie; dit zijn de risico's.

• Trombose en longembolie. Bij trombose ontstaat een bloedstolsel in een ader, meestal in het been. Schiet zo'n stolsel los en komt het in de longen terecht, dan heet dat een longembolie. Daarom krijgt u enkele weken bloedverdunners en moet u vanaf de eerste dag bewegen.
• Infectie, bij ongeveer één op de honderd patiënten. Een oppervlakkige wondinfectie wordt met antibiotica behandeld; een infectie rond de prothese is ernstiger en vraagt vaak een nieuwe operatie. Dit is de reden dat u vóór de operatie wordt gescreend en dat tandheelkundige ingrepen in de weken ervoor en erna worden afgeraden (bij een ingreep aan het gebit kunnen bacteriën uit de mond in het bloed komen en zich op de nieuwe prothese vastzetten).
• Uit de kom schieten (luxatie), bij enkele procenten van de patiënten, meestal in de eerste maanden. De heup wordt dan onder verdoving teruggezet; bij herhaling is soms een operatie nodig.
• Beenlengteverschil. Een klein verschil komt vaak voor en went of wordt met een zooltje opgevangen; een verschil dat hindert is zeldzaam.
• Zenuw- of bloedvatletsel, zelden. Een doof gevoel rond het litteken is normaal en verdwijnt meestal.
• Een breuk van het bot rond de prothese, tijdens of na de operatie, zelden.
• Loslaten of slijten van de prothese op de lange termijn. Ongeveer 95 van de 100 prothesen zitten na tien jaar nog goed; daarna neemt de kans op een vervanging toe.

Waar u geopereerd wordt

Flexclinics is een zelfstandige kliniek voor orthopedie en wervelkolomchirurgie in Utrecht. Heup- en knieprothesen horen bij het vaste aanbod van de kliniek. Flexclinics heeft het keurmerk van Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN-ledenlijst). Flexclinics levert aan bij de LROI, de Landelijke Registratie Orthopedische Interventies, waarin elke prothese in Nederland wordt gevolgd.

Meer over Flexclinics →